Produsentuavhengig legemiddelinformasjon
for helsepersonell

RELIS Vest
Tlf: 55 97 53 60

Telefontid: 08:00 - 16:00 hverdager.
E-post: relis@helse-bergen.no
www.relis.no

Utredningen er utarbeidet på grunnlag av tilgjengelig litteratur og ressurser på publiseringstidspunktet. Innholdet i utredningen oppdateres ikke etter publisering. Helsepersonell er selv ansvarlig for bruk av utredningens innhold i rådgivning eller pasientbehandling.

RELIS database 2019; spm.nr. 13654, RELIS Vest

Dato for henvendelse: 04.11.2019

  • RELIS Vest

  • Utredningen er utarbeidet på grunnlag av tilgjengelig litteratur og ressurser på publiseringstidspunktet. Innholdet i utredningen oppdateres ikke etter publisering. Helsepersonell er selv ansvarlig for bruk av utredningens innhold i rådgivning eller pasientbehandling.

Liraglutid mot overvekt og risiko for pankreatitt

Dato for henvendelse: 04.11.2019

RELIS database 2019; spm.nr. 13654, RELIS Vest

SPØRSMÅL: Pasient aktuell for oppstart med liraglutid (Saxenda) til behandling mot overvekt. Pasienten er bekymra for akutt pankreatitt som mogleg biverknad, grunna at ein forelder døydde av mogleg legemiddelindusert akutt pankreatitt. Betyr dette at pasienten har auka risiko for denne biverknaden og ikkje bør starte slik behandling? Spørsmål frå sjukehuslege.

SVAR: Pankreatitt og auka risiko
Dei vanlegaste årsakane til pankreatitt er gallestein, alkohol og hypertriglyseridemi. Legemiddelindusert pankreatitt er sjeldan og prognosen ved slike hendingar er svært god og mortaliteten låg. Auka risiko for akutt pankreatitt som følgje av arv, knyttast i hovudsak til ein hereditær disposisjon for kronisk pankreatitt og tilskrivast spesifikke genmutasjonar. I desse tilfella kan pasienten presentere tilbakevendande episodar med akutt pankreatitt, som kan utvikle seg til kronisk pankreatitt (1).

Bruk av liraglutid og risiko for pankreatitt
Liraglutid til behandling mot overvekt eller fedme brukast i høgare dosar og effektar og biverknader er i mindre grad studert enn ved type 2 diabetes. Ifølgje evalueringsrapporten for liraglutid (Saxenda) frå europeiske legemiddelmyndigheiter, var gastrointestinale biverknader og biverknader knytta til galleblæra høgare samanlikna med liraglutid på indikasjon type 2 diabetes. Pankreatitt var sjeldan rapportert og styrken på studiane for liten til at ein kunne gjere analysar på ein eventuell dose-respons for denne biverknaden (2).

I SCALE-studien for overvekt og prediabetes var det rapportert fleire tilfelle av akutt pankreatitt ved bruk av liraglutid 3 mg dagleg samanlikna med placebo, men dei absolutte tala var svært låge. Over tre år vart det rapportert at 10 av 1501 pasientar (0.7 %) behandla med liraglutid 3 mg dagleg fekk pankreatitt, samanlikna med 2 av 747 pasientar (0.2 %) som fekk placebo. Dei fleste tilfella (n=9) oppsto dei første 56 vekene av studien og med unntak av eit tilfelle som vart klassifisert som moderat alvorleg, vart alle tilfella klassifisert som milde (3).

Ein såg også ein auke i nivåa av amylase og lipase i studieperioden hos pasientane behandla med liraglutid samanlikna med placebo, men få pasientar hadde verdiar tre gonger over øvre normalområde. Auke i amylase og lipase vart ikkje funne å vere doseavhengig og var så vanleg at ein ikkje fann grunnlag for at slik auke kunne føreseie insidensen av pankreatitt (3, 4).

Som tidlegare nemnt, var risikoen for biverknader knytta til galleblæra (hovudsakleg gallestein og gallblærebetennelse) auka for liraglutid 3 mg samanlikna med placebo (2). For fem av pasientane med akutt pankreatitt i liraglutid-gruppa var pankreatitten assosiert med gallestein (3, 4). GLP-1 sine effektar på gastrointestinal motilitet (deriblant galleblæra og -vegane), vekttapet i seg sjølv eller endringar i diett kan alle medverke til ein auka risiko for gallebiverknader (2, 5, 6).

Generelt om risiko for pankreatitt ved bruk av GLP-1-analogar
På bakgrunn av at fleire tilfelle av akutt pankreatitt vart rapportert etter marknadsføring av GLP-1-agonistar (særskilt eksenatid), vart det av amerikanske og europeiske legemiddelmyndigheiter (FDA og EMA) vurdert å ta inn informasjon om dette i varsemdsreglane i preparatomtalen. FDA og EMA vurderer likevel at det ikkje føreligg robust nok dokumentasjon til å sikkert kunne fastslå at bruk av GLP-1-analogar gjev ein auka risiko for pankreatitt, men inntil meir data er tilgjengeleg, vil varsemdsregelen om pankreatitt oppretthaldast (7).

KONKLUSJON
Med mindre pasienten har spesifikke genmutasjonar som predisponerer for kronisk pankreatitt, føreligg det ikkje ein auka risiko for legemiddelindusert pankreatitt. Ein har sett nokre fleire tilfelle av pankreatitt hos pasientar behandla med liraglutid i dosar mot overvekt, samanlikna med placebo, men dei absolutte tala var svært låge og dei rapporterte tilfella vart klassifisert som milde.

Ein høgare insidens av gallestein etter behandling med liraglutid kan vere ein mogleg bidragande årsaksfaktor, men det er generelt vanskeleg å vurdere årsakssamanhengar, samt vekte risikofaktorar for pankreatitt i kvart enkelt tilfelle. Pasienten kan informerast om symptom på gallestein og galleblærebetennelse. Det er mogleg å monitorere lipase og amylase ved rutinemessige kontrollar, og ved klinisk mistanke om biverknder kan biletedanning utførast.

Referanser
  1. 1. Vege SS. Etiology of acute pancreatitis. Version 33.0. In: UpToDate. https://www.helsebiblioteket.no/ (Sist oppdatert: 9. januar 2019).
  2. 2. European Medicines Agency. Saxenda: Public assessment report (EPAR). https://www.ema.europa.eu/ (Publisert: 16. april 2015).
  3. 3. le Roux CW, Astrup A et al. 3 years of liraglutide versus placebo for type 2 diabetes risk reduction and weight management in individuals with prediabetes: a randomised, double-blind trial. Lancet 2017; 389(10077): 1399-409.
  4. 4. Steinberg WM, Rosenstock J et al. Impact of liraglutide on amylase, lipase, and acute pancreatitis in participants with overweight/obesity and normoglycemia, prediabetes, or type 2 diabetes: secondary analyses of pooled data from the SCALE clinical development program. Diabetes Care 2017; 40(7): 839-48.
  5. 5. Saisho Y. Incretin-based therapy and pancreatitis: accumulating evidence and unresolved questions. Ann Transl Med 2018; 6(7): 131.
  6. 6. Patel DK, Stanford FC. Safety and tolerability of new-generation anti-obesity medications: a narrative review. Postgrad Med 2018; 130(2): 173-82.
  7. 7. Egan AG, Blind E et al. Pancreatic safety of incretin-based drugs--FDA and EMA assessment. N Engl J Med 2014; 370(9): 794-7.