Produsentuavhengig legemiddelinformasjon
for helsepersonell

RELIS Vest
Tlf: 55 97 53 60 (midlertidig stengt pga korona-tiltak)
E-post: relis@helse-bergen.no
www.relis.no

Utredningen er utarbeidet på grunnlag av tilgjengelig litteratur og ressurser på publiseringstidspunktet. Innholdet i utredningen oppdateres ikke etter publisering. Helsepersonell er selv ansvarlig for bruk av utredningens innhold i rådgivning eller pasientbehandling.

RELIS database 2017; spm.nr. 11971, RELIS Vest

Dato for henvendelse: 28.09.2017

  • RELIS Vest

  • Utredningen er utarbeidet på grunnlag av tilgjengelig litteratur og ressurser på publiseringstidspunktet. Innholdet i utredningen oppdateres ikke etter publisering. Helsepersonell er selv ansvarlig for bruk av utredningens innhold i rådgivning eller pasientbehandling.

Maksimal dose sertralin til barn og risiko ved høge dosar

Dato for henvendelse: 28.09.2017

RELIS database 2017; spm.nr. 11971, RELIS Vest

SPØRSMÅL: Pasient i barneskulealder bruker sertralin mikstur i dosering 130 mg mot tvangsliding. Pasienten opplev noko effekt, men ingen av tyding. Ingen biverknader. Kva er maksimal dose for denne aldersgruppa? Kva er risikoen ved å gje høgare dose? Spørsmål frå sjukehuslege.

SVAR: Maksimal sertralin-dose ved behandling av tvangsliding hos barn
Både den norske preparatomtalen for sertralin og dei norske tilrådingane for sertralin-behandling ved tvangsliding hos barn oppgjev at maksimaldosen er 200 mg dagleg til denne aldersgruppa. Dette stemmer overeins med informasjonen i to internasjonale monografiar, kor maksimal døgndose av sertralin ved indikasjonen tvangsliding er sett til 200 mg dagleg for barn i alderen 6-11 år. Her påpeikast det at det ikkje er kjend om vedlikehaldsdosen bør vere den same som dosen som initialt ga effekt, medan norske tilrådingar er at lågaste effektive dosering skal behaldast i 3-6 månader, så lenge biverknader ikkje oppstår (1-4).

I dei norske tilrådingane opplysast det om at effekten av sertralin kjem først etter mange veker, og at ein bør gje ei potensiell effektiv dose nokre veker før ein vurderer behandlingseffekt. Mange opplev ein forbigåande auke i angst like før effekten inntrer. Samstundes påpeikast det at det ikkje vil vere gunstig om pasienten står for lenge på ein uverksam dose. Det tilrådast gradvis doseauke til 150 mg eller maksimalt 200 mg dagleg dersom lågare dosar ikkje har tilstrekkeleg effekt og biverknader tolererast. Det er ikkje naudsynt å auke til 200 mg, dersom lågare dosar gjev effekt (2).

Sertralin har doseproporsjonal farmakokinetikk i doseringsområdet 50-200 mg dagleg. Farmakokinetikken til sertralin i dette doseringsområdet er i studier vist å vere den same hos barn og ungdom samanlikna med vaksne. Sjølv om studiene har vore små og nokre av dei har vore gjennomført i ei ukontrollert setting (real-world), er resultata i samsvar med kvarandre. Alle studiene inkluderte barn behandla for tvangsliding. Det er semje om at barn og ungdom kan følgje dosetilrådingane for vaksne, dvs. doseauke inntil 200 mg i døgnet (1, 5-8).

Risiko ved høgdose-behandling med sertralin
Tilsvarande er biverknadsprofilen for sertralin vist å vere nokolunde lik hos barn som hos vaksne, og det er heller ikkje kjend at det er særskilt forskjell i biverknader ved behandling av tvangsliding samanlikna med ved behandling av depresjon. Unntaket er ein auka risiko for suicidalitet hos barn og unge <25 år som er vist i depresjonsstudier, og ein bør vere særleg merksam ved samtidig depresjon. Behandling innanfor doseringsområdet på 50-200 mg er generelt godt tolerert, også hos barn behandla for tvangsliding. Det er ikkje funne ein klar assosiasjon mellom dose/serumkonsentrasjon av sertralin eller andre SSRI og risiko for biverknader. Sjølv om biverknader generelt sett opptrer hyppigare ved høgare dosar, er det ikkje noko lineært forhold, og det er ikkje slik at ein dobbelt så høg dose gjev dobbel så mykje biverknader (2, 5-10).

Når det gjeld serumkonsentrasjonar av sertralin eller andre SSRI og klinisk effekt er det heller ingen klar samanheng. Det er ikkje funne eit terapeutisk referanseområde for sertralin hos barn, som kan nyttast til monitorering. Generelt for referanseområda til SSRI, er desse berre rettleiande, og har størst nytteverdi ved vurdering av etterleving (compliance) og terapisvikt, biverknader, interaksjonar og intoksikasjonar. Dette kan til dømes vere aktuelt om pasienten ikkje opplev betring på maksimal dose 200 mg (2, 5-8, 10).

Ved moderate eller alvorlige biverknader på dosar over 100 mg, kan døgndosen delast opp i to dosar, i følgje dei norske tilrådingane. Dersom sertralin ikkje har effekt eller ikkje tolererast, kan eit alternativt SSRI forsøkast. Vi viser til Norsk elektronisk legehandbok for alternative SSRI og doseringar (2).

KONKLUSJON
Både norske og internasjonale kjelder oppgjev at 200 mg sertralin er maksimal dose ved behandling av tvangsliding hos barn, då det ikkje er forskjell i farmakokinetisk profil mellom barn og vaksne. Det er heller ikkje vist særlege forskjellar i biverknadsprofil for barn samanlikna med vaksne, og ved dosering inntil 200 mg er vanlegvis behandlinga godt tolerert. Det er ikkje noko lineært forhold mellom mellom høgare dosar og risiko for biverknader, og dosejustering må gjerast på bakgrunn av klinisk effekt.

Referanser
  1. 1. Statens legemiddelverk. Preparatomtale (SPC) Zoloft. http://www.legemiddelsok.no/ (Sist oppdatert: 6. september 2017).
  2. 2. Norsk elektronisk legehåndbok. Tvangslidelser hos barn og unge. http://www.legehandboka.no/ (Sist endret: 2. mai 2017).
  3. 3. Clinical Pharmacology 2017 database. Sertraline. Elsevier, Inc. https://www.clinicalkey.com/pharmacology/login (Sist oppdatert: 30. juni 2017).
  4. 4. Paediatric Formulary Committee. BNF for Children september 2017 (online). Sertraline. http://www.medicinescomplete.com/
  5. 5. Taurines R, Burger R et al. The relation between dosage, serum concentrations, and clinical outcome in children and adolescents treated with sertraline: a naturalistic study. Ther Drug Monit 2013; 35(1): 84-91.
  6. 6. Chermá MD, Ahlner J et al. Antidepressant drugs in children and adolescents: analytical and demographic data in a naturalistic, clinical study. J Clin Psychopharmacol 2011; 31(1): 98-102.
  7. 7. Alderman J, Wolkow R et al. Drug concentration monitoring with tolerability and efficacy assessments during open-label, long-term sertraline treatment of children and adolescents. J Child Adolesc Psychopharmacol 2006; 16(1-2): 117-29.
  8. 8. Alderman J, Wolkow R et al. Sertraline treatment of children and adolescents with obsessive-compulsive disorder or depression: pharmacokinetics, tolerability, and efficacy. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1998; 37(4): 386-94.
  9. 9. McEvoy GK, editor. Sertraline. The AHFS Drug Information (online). http://www.medicinescomplete.com/ (Lest: 27. september 2017).
  10. 10. Lingjærde O, Aarre TF. Psykofarmaka. Medikamentell behandling av psykiske lidelser 2015; 6. utg.: 221-7.